น้องหมาท้องเทียม

มีใครเคยเจอปัญหานี้หรือไม่คะ น้องหมาสาวของเราเป็นสัดไปเมื่อประมาณ 2 เดือนที่แล้ว ไม่ได้ไปผสมกับน้องหมาหนุ่มๆที่ไหน แต่จู่ๆน้องหมาของเราก็นมตั้งเต้า บีบนม ก็มีน้ำนมไหล ท้องดูกางขึ้นเล็กน้อย ดูคล้ายน้องหมาท้อง จนทำให้เราตกใจว่าน้องหมาจะท้องจริงๆเหรอเนี่ย ซึ่งจริงๆแล้วการที่น้องหมามีภาวะแบบนี้ไม่ได้แปลว่าจะท้องเสมอไป แต่อาจจะเป็นอาการท้องเทียม หรือท้องลมได้ค่ะ

ท้องเทียมคืออะไร

ภาวะท้องเทียมหรือท้องลมนั้น ก็คือ ภาวะที่น้องหมามีลักษณะภายนอกและระดับฮอร์โมนคล้ายกับน้องหมาตั้งท้อง เช่น นมตั้งเต้า มีน้ำนมไหล ช่องท้องดูขยาย มีพฤติกรรมขุดทำรังสำหรับคลอด บางตัวอาจจะเอาตุ๊กตาหรือของเล่นมากกเหมือนกำลังเลี้ยงลูก บางตัวอาจจะมีพฤติกรรมก้าวร้าวหวงของเล่นหรือตุ๊กตาผิดปกติได้ (เหมือนน้องหมาหวงลูกหมา) แต่จริงๆแล้วน้องหมาตัวนั้นไม่มีลูกอยู่ในท้องเลย โดยมักจะพบอาการนี้หลังจากน้องหมาเป็นสัดได้ประมาณ 2-3 เดือนค่ะ

อาการท้องเทียมเกิดจากอะไร

เพื่อที่จะได้เข้าใจว่าทำไมน้องหมาถึงเกิดอาการท้องเทียมนี้ได้นั้น เราต้องเข้าใจวงจรการเป็นสัดของน้องหมาเสียก่อน ซึ่งวงจรการเป็นสัดของน้องหมานั้นจะมี 4 ระยะ ดังนี้

  • ระยะโปรเอสตรัส (Proestrous) เป็นระยะก่อนผสมจริง โดยจะกินเวลาประมาณ 3-17 วัน (โดยเฉลี่ยอยู่ที่ 9 วัน) เจ้าของจะสังเกตเห็นว่า อวัยวะเพศของน้องหมาเพศเมียจะบวมเต่งแดง มักจะมีเลือดไหลออกมาจากอวัยวะเพศ ระยะนี้น้องหมาเพศผู้จะแสดงท่าทีสนใจน้องหมาเพศเมีย แต่น้องหมาเพศเมียจะยังไม่ยอมให้ตัวผู้ขึ้นขี่เพื่อผสมพันธุ์ค่ะ
  • ระยะเอสตรัส (Estrous) เป็นระยะผสมจริง (ระยะการเป็นสัด) ซึ่งจะกินเวลา 3-21 วัน (โดยเฉลี่ย คือ 9 วัน) เป็นระยะที่ตัวเมียจะยอมให้ตัวผู้ขึ้นขี่เพื่อผสมพันธุ์ จะเกิดการตกไข่และปฏิสนธิกับอสุจิเป็นตัวอ่อน (ถ้ามีการผสมพันธุ์) ในช่วงนี้ อวัยวะเพศของน้องหมาเพศเมียจะยังบวมอยู่แต่จะเริ่มเหี่ยวลงเมื่อเทียบกับระยะ Proestrus อาจจะพบว่ามีเลือดออกจากอวัยวะเพศอยู่ได้บ้าง แต่มักจะมีสีจางกว่าระยะแรกค่ะ
  • ระยะไดเอสตรัส (Diestrous) เป็นระยะหลังผสมพันธุ์ เมื่อเข้าสู่ระยะนี้น้องหมาจะไม่ยอมให้ตัวผู้ขึ้นขี่เพื่อผสมพันธุ์แล้ว ช่วงนี้จะเป็นระยะที่มีฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนสูง ฮอร์โมนนี้จะช่วยทำให้มดลูกของน้องหมาเหมาะสมสำหรับการตั้งท้อง ถ้าน้องหมาผสมพันธุ์มาก็จะตั้งท้อง โดยใช้เวลาตั้งท้องประมาณ 60 วัน ส่วนในน้องหมาที่ไม่ได้ผสมพันธุ์ระยะนี้จะกินเวลาไม่แน่นอน โดยมากจะอยู่ที่ประมาณ 60-80 วันค่ะ
  • ระยะแอนเอสตรัส (Anestrous) เป็นระยะพักของวงจรการเป็นสัด โดยจะเป็นช่วงที่สืบเนื่องต่อมาจากระยะไดเอสตรัส โดยมากจะกินเวลานานประมาณ 90-150 วัน โดยจะเป็นระยะที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงของระบบสืบพันธุ์ในน้องหมาเพศเมีย จะพบว่าอวัยวะเพศจะมีขนาดปกติ ไม่มีอาการบวมแดง

จุดสำคัญก็อยู่ตรงระยะไดเอสตรัสนี่ละค่ะ โดยทั่วไปแล้วถ้าน้องหมาไม่ได้ผสมพันธุ์ระดับของฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนจะสูงอยู่ระยะหนึ่ง แล้วจะค่อยๆลดลง แต่น้องหมาบางตัวกลับมีระดับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนสูงต่อเนื่องคล้ายกลับในน้องหมาที่ตั้งท้อง และลดระดับลงอย่างรวดเร็ว (ถ้าในน้องหมาท้องฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนนี้จะลดลงอย่างเร็วในวันที่เกิดการคลอด) และส่งผลให้สมองมีการหลั่งฮอร์โมนอีกตัวที่ชื่อว่าฮอร์โมนโปรแลคตินออกมา ฮอร์โมนโปรแลคตินนี้จะกระตุ้นให้มีการหลั่งน้ำนม จึงส่งผลให้น้องหมาบางตัวมีอาการเหมือนน้องหมาตั้งท้องนั่นเอง

นอกจากนี้การทำหมันน้องหมาในช่วงที่หมดการเป็นสัดไม่นาน (ทำหมันในระยะหมดสัดหรือทำในระยะไดเอสตรัสช่วงแรกๆ) ก็อาจทำให้เกิดภาวะท้องเทียมได้เช่นกัน เพราะการทำหมันนั้นจะตัดเอารังไข่ซึ่งเป็นแหล่งสร้างฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนออกไป ส่งผลให้ระดับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนในเลือดลดลงอย่างรวดเร็ว เหมือนช่วงตอนคลอด จึงทำให้น้องหมามีอาการท้องเทียมได้ค่ะ

การรักษา

โดยทั่วไปแล้วน้องหมาที่มีภาวะท้องเทียมนี้ ไม่จำเป็นต้องทำการรักษา เพราะเมื่อระดับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน ลดลง อาการท้องเทียมก็จะหายไปได้เอง ซึ่งมักจะกินระยะเวลาประมาณ 2-3 อาทิตย์ นอกจากนี้ไม่ควรทำอะไรที่เป็นการกระตุ้นเต้านม เช่น อย่านวดเต้านมหรือบีบเต้านมน้องหมา หรืออย่าประคบอุ่นที่เต้านม หรืออย่าปล่อยให้น้องหมาเลียเต้านมตัวเองเพราะจะยิ่งทำให้น้ำนมไหลมากขึ้น อาจใช้วิธีใส่ปลอกคอกันเลียให้น้องหมาที่เลียเต้านมตัวเองก็ได้ เจ้าของควรเก็บของเล่นหรือตุ๊กตาที่น้องหมาเอาไปกกหรือเอาไปเลี้ยงเป็นลูกออกไปด้วยนะคะ

ในบางรายที่มีปัญหาเต้านมเต่งมากหรือมีน้ำนมไหลเยอะ อาจจะมีการให้ยาในกลุ่มขับน้ำ เพื่อทำให้การสร้างน้ำนมลดลง หรืออาจให้ยาฮอร์โมนบางชนิดที่ออกฤทธิ์ระยะสั้น ในการยับยั้งการสร้างน้ำนมร่วมด้วยก็ได้ค่ะ

ในรายที่มีอาการท้องเทียมนานเกิน 8 สัปดาห์ อาจจะต้องพามาพบคุณหมอเพื่อหาโรคบางโรคที่อาจทำให้อาการท้องเทียมกินระยะเวลานานผิดปกติ เช่น โรคตับ ฮอร์โมนไทรอยด์ผิดปกติ

การป้องกัน

การป้องกันภาวะท้องเทียมที่ง่ายที่สุด คือ การทำหมันน้องหมาไปเลย ซึ่งทำได้ในกรณีที่เราไม่ต้องการให้น้องหมามีลูกอยู่แล้ว แต่ถ้าน้องหมากำลังอยู่ในช่วงที่เป็นสัดหรือเพิ่งหมดสัดไปได้ไม่นานก็อย่าเพิ่งทำหมันนะคะ เพราะอาจเกิดภาวะท้องเทียมได้ ให้รอทำหมันหลังจากหมดสัดประมาณ 10-12 สัปดาห์ค่ะ

เอกสารอ้างอิง:

 

Blog ที่เนื้อหาคล้ายกัน

  • ไม่มี Blog ที่เนื้อหาคล้ายกัน

Leave a reply